بودجه ۲۰۲۶ کانادا برای سال آینده مشخص شد – دولت کانادا با معرفی برنامه Canada Growth Incentive، معافیت مالیاتی تا سقف ۱۵ میلیون دلار برای سود سرمایهای واجد شرایط و مشوقهای جدیدی برای کارآفرینان، بنیانگذاران استارتاپها و سرمایهگذاران پیشنهاد کرده است. این اصلاحات چه تأثیری بر آینده سرمایهگذاری و کسبوکار در کانادا خواهد داشت؟
تاریخ انتشار: ۶ نوامبر ۲۰۲۶
تهیه و تحلیل: انجمن بازرگانی ایران و کانادا
بودجه ۲۰۲۶ کانادا؛ آغاز تغییر در سیاستهای مالیاتی و سرمایهگذاری
دولت فدرال کانادا روز پنجشنبه ۵ نوامبر ۲۰۲۶، بودجه جدید این کشور را با عنوان Masters of Our Destiny به پارلمان ارائه کرد؛ بودجهای که با تمرکز بر رشد اقتصادی، افزایش بهرهوری، تقویت سرمایهگذاری خصوصی و توسعه شرکتهای کانادایی، مجموعهای از اصلاحات مالیاتی و اقتصادی را پیشنهاد میکند.
یکی از برجستهترین بخشهای بودجه ۲۰۲۶ کانادا، معرفی برنامه Canada Growth Incentive (CGI) است؛ طرحی که در صورت تصویب قانونی میتواند شرایط تازهای برای مالیات بر سود سرمایه در کانادا ایجاد کند.
طبق این پیشنهاد، اشخاص حقیقی واجد شرایط میتوانند هنگام فروش سهام مشخصی از شرکتهای کانادایی، تا سقف ۱۵ میلیون دلار کانادا از سود سرمایهای حاصل از فروش سهام را از مالیات معاف کنند.
همزمان، دولت پیشنهاد داده است فرصت سرمایهگذاری مجدد عواید فروش سهام در شرکتهای کوچک کانادایی افزایش یابد تا سرمایهگذاران بتوانند مالیات مربوط به برخی سودهای سرمایهای را به تعویق بیندازند.
این اقدامات بخشی از سیاست گستردهتر دولت برای جذب سرمایه، حمایت از نوآوری و تقویت توان رقابتی شرکتهای داخلی در بازارهای جهانی هستند.
نکته حقوقی مهم: ارائه بودجه به معنای تصویب نهایی تمام پیشنهادهای آن نیست. اجرای معافیت جدید منوط به تصویب مقررات مربوط است و شرایط نهایی ممکن است در فرآیند قانونگذاری تغییر کنند.
معافیت مالیاتی ۱۵ میلیون دلاری کانادا چیست؟
معافیت پیشنهادی جدید، به مالیات بر عایدی سرمایه یا Capital Gains Tax مربوط میشود.
سود سرمایهای زمانی ایجاد میشود که دارایی سرمایهای، مانند سهام یک شرکت، با ارزشی بالاتر از بهای تمامشده تعدیلشده آن فروخته شود.
برای مثال، فرض کنید فردی سهام یک شرکت کانادایی را با سرمایهگذاری اولیه ۲۰۰ هزار دلار خریداری کند و پس از چند سال، آن سهام را به قیمت ۵ میلیون و ۲۰۰ هزار دلار بفروشد.
در این مثال سادهشده، سود سرمایهای پیش از هزینههای فروش و سایر تعدیلات احتمالی برابر با ۵ میلیون دلار خواهد بود.
در شرایط عادی، تمام یا بخشی از این سود طبق مقررات مالیاتی مربوط در محاسبه درآمد مشمول مالیات شخص لحاظ میشود.
اما با اجرای برنامه پیشنهادی Canada Growth Incentive، اگر سهام، شرکت و سهامدار تمامی شرایط قانونی را داشته باشند، امکان معافیت این سود تا سقف تعیینشده فراهم خواهد شد.
بنابراین، معافیت ۱۵ میلیون دلاری کانادا به معنی دریافت ۱۵ میلیون دلار کمک مالی یا معافیت کل درآمد شرکت نیست؛ بلکه یک امتیاز مالیاتی برای سود سرمایهای ناشی از فروش سهام واجد شرایط است.
این تفاوت برای صاحبان کسبوکارها، مدیران شرکتها و سرمایهگذارانی که قصد فروش سهام یا خروج از سرمایهگذاری خود را دارند، اهمیت اساسی دارد.
تأثیر معافیت جدید بر سود سرمایهگذاران؛ از ۷۱ درصد تا ۹۶ درصد
دولت کانادا برای نشان دادن اثر بالقوه این تغییر مالیاتی، نمونهای از فروش سهام با سود سرمایهای ۱۵ میلیون دلار را منتشر کرده است.
بر اساس محاسبات ارائهشده در بودجه، در یک سناریوی مشخص برای بنیانگذار شرکتی در استان انتاریو، سهم باقیمانده از سود سرمایهای پس از مالیات، پیش از اعمال معافیت پیشنهادی، حدود ۷۰٫۷ درصد است.
با درنظرگرفتن مشوق جدید و مفروضات مالیاتی همان سناریو، این نسبت میتواند به حدود ۹۶ درصد افزایش یابد.
به بیان دیگر، میزان سود سرمایهای باقیمانده پس از مالیات در این مثال ممکن است به شکل قابلتوجهی افزایش پیدا کند.
بااینحال، این درصدها برای تمامی اشخاص و استانهای کانادا یکسان نیستند. تفاوت نرخهای مالیاتی استانی، وضعیت مالیاتی شخص و مقررات مالیات حداقل جایگزین (Alternative Minimum Tax) میتوانند نتیجه نهایی را تغییر دهند.
ازاینرو، سرمایهگذاران مستقر در کبک، انتاریو، بریتیش کلمبیا و سایر استانها باید آثار احتمالی معافیت جدید را بر اساس شرایط مالیاتی خود محاسبه کنند.
شرایط دریافت معافیت مالیاتی ۱۵ میلیون دلاری در کانادا
بر اساس جزئیات منتشرشده در اسناد رسمی بودجه، دریافت این معافیت مشروط به رعایت مجموعهای از الزامات مشخص است.
۱. شرکت باید واجد شرایط قانونی باشد
در زمان صدور سهام، شرکت باید از نوع Canadian-Controlled Private Corporation (CCPC)، یعنی شرکت خصوصی تحت کنترل کانادایی، باشد.
ثبت یک شرکت در کانادا بهتنهایی برای برخورداری از این وضعیت کافی نیست؛ ساختار کنترل و مالکیت آن نیز باید الزامات قانونی را رعایت کند.
۲. تاریخ صدور سهام اهمیت دارد
سهام واجد شرایط باید از تاریخ ۵ نوامبر ۲۰۲۶ یا پس از آن و پیش از سال ۲۰۳۷ صادر شده باشد.
بنابراین، سهامی که پیش از این تاریخ صادر شدهاند، صرفاً به دلیل مالکیت در یک شرکت کانادایی، مشمول معافیت پیشنهادی جدید نخواهند شد.
۳. حداقل دوره نگهداری سهام ۳۶ ماه است
سهام باید دستکم ۳۶ ماه متوالی پیش از فروش، توسط شخص یا مشارکت واجد شرایط نگهداری شده باشد.
این شرط با هدف حمایت از سرمایهگذاریهای دارای افق زمانی بلندتر طراحی شده است.
۴. محدودیت ۱۰۰ میلیون دلاری داراییها
مجموع ارزش دفتری داراییهای شرکت و شرکتهای مرتبط با آن، بلافاصله پیش و پس از صدور سهام، نباید از ۱۰۰ میلیون دلار کانادا بیشتر باشد.
باید توجه داشت که این معیار به ارزش دفتری داراییها مربوط است و نباید آن را با ارزشگذاری بازار شرکت یا قیمت احتمالی فروش آن یکسان دانست.
۵. فعالیت اقتصادی شرکت باید شرایط لازم را داشته باشد
در زمان صدور سهام و فروش آن، تقریباً تمام ارزش منصفانه بازار داراییهای شرکت باید مطابق ضوابط در فعالیت تجاری واجد شرایط استفاده شود.
همچنین در طول دوره مالکیت، حداقل ۵۰ درصد ارزش منصفانه بازار داراییهای شرکت باید به داراییهای مورد استفاده یا قابل استفاده در کسبوکار واجد شرایط اختصاص داشته باشد.
فعالیت تجاری شرکت نیز باید حداقل برای ۲۴ ماه متوالی پس از صدور سهام، عمدتاً در کانادا انجام شود.
۶. شرایط اقامت مالیاتی و سهامدار
فرد استفادهکننده از معافیت باید هنگام دریافت سهام حداقل ۱۸ سال داشته باشد و در سراسر سال مالیاتی مطالبه معافیت، مقیم مالیاتی کانادا باشد.
سهام نیز اصولاً باید در برابر آورده نقدی یا خدمات استخدامی مشخص صادر شده باشد.
مقررات پیشنهادی همچنین امکان مالکیت سهام از طریق برخی مشارکتهای واجد شرایط را پیشبینی کردهاند.
چه کسبوکارهایی از معافیت مالیاتی جدید مستثنا هستند؟
یکی از مهمترین بخشهای پیشنهاد دولت کانادا، تعیین دامنه فعالیتهای اقتصادی واجد شرایط است.
معافیت جدید یک امتیاز عمومی برای تمام شرکتهای کانادایی محسوب نمیشود.
در متن فعلی بودجه، فعالیتهای مشاورهای، برخی خدمات حرفهای وابسته به مهارت یا اعتبار شخصی، خدمات مالی و بیمه، املاک، کشاورزی، شیلات، جنگلداری، معدن، تأسیسات عمومی، خدمات اقامت و غذا، هنر، تفریح و سرگرمی و برخی فعالیتهای دیگر از شمول آن مستثنا شدهاند.
همچنین کسبوکارهایی که تحت قراردادهای لیسانس یا فرانچایز فعالیت میکنند، در فهرست استثناها قرار گرفتهاند.
به همین دلیل، نوع فعالیت واقعی شرکت، ساختار قراردادی، ماهیت داراییها و نحوه کسب درآمد آن اهمیت فراوانی دارد.
برای مثال، دو شرکت که هر دو در حوزه محصولات مصرفی فعالیت میکنند، ممکن است به دلیل تفاوت در ساختار عملیاتی و مدل حقوقی، وضعیت مالیاتی متفاوتی داشته باشند.
در نتیجه، برای ارزیابی واجد شرایط بودن یک شرکت، بررسی تخصصی حقوقی و مالیاتی ضروری است.
قانون سرمایهگذاری مجدد؛ فرصت سه تا پنج ساله برای سرمایهگذاران
دومین بخش مهم Canada Growth Incentive، اصلاح سازوکار Small Business Rollover است.
این سازوکار به اشخاص واجد شرایط اجازه میدهد در صورت فروش سهام مشخصی از یک شرکت کوچک کانادایی و سرمایهگذاری مجدد عواید آن در سهام واجد شرایط شرکت دیگری، شناسایی سود سرمایهای و پرداخت مالیات مرتبط را طبق مقررات به تعویق بیندازند.
در چارچوب پیشنهادی بودجه ۲۰۲۶، دوره دریافت سهام جایگزین افزایش مییابد.
سرمایهگذار میتواند در سال فروش سهام و سه سال تقویمی بعد از آن، سهام جایگزین واجد شرایط را دریافت کند.
چنانچه پیش از پایان دوره سهساله، قرارداد واجد شرایطی برای دریافت سهام در آینده منعقد شده باشد، امکان تمدید دوره تا پنج سال پس از سال فروش پیشبینی شده است.
یکی از ابزارهای شناختهشده در این حوزه، SAFE (Simple Agreement for Future Equity) است.
در این قرارداد، سرمایهگذار منابع مالی را در اختیار یک شرکت نوپا قرار میدهد و در مقابل، حق دریافت سهام در آینده را مطابق شرایط قرارداد به دست میآورد.
این تغییر میتواند با ویژگیهای تأمین مالی مراحل اولیه استارتاپها سازگارتر باشد؛ زیرا تبدیل سرمایهگذاری به سهام، در برخی قراردادها بلافاصله انجام نمیشود.
البته تعویق مالیات به معنای بخشودگی دائمی آن نیست. چنانچه شرایط قانونی در پایان دوره رعایت نشوند، سود تعویقیافته ممکن است مشمول مالیات و در موارد مشخص، بهره مالیاتی شود.
اجرای این بخش از اصلاحات برای فروشهای واجد شرایط از اول ژانویه ۲۰۲۷ پیشنهاد شده است.
تأثیر بودجه ۲۰۲۶ کانادا بر استارتاپها و سرمایهگذاران فرشته
یکی از اهداف اقتصادی برنامه جدید، افزایش انگیزه سرمایهگذاری در شرکتهای نوپا و کسبوکارهای دارای ظرفیت رشد است.
سرمایهگذاران فرشته یا Angel Investors معمولاً در مراحل اولیه توسعه کسبوکار، زمانی که عدم قطعیت و ریسک تجاری بالاست، سرمایه شخصی خود را وارد شرکت میکنند.
در چنین شرایطی، بازده احتمالی سرمایهگذاری پس از مالیات، یکی از عوامل اثرگذار بر تصمیم سرمایهگذار خواهد بود.
دولت کانادا معتقد است افزایش معافیتهای سرمایهای و تسهیل سرمایهگذاری مجدد میتواند انگیزه بیشتری برای تأمین مالی شرکتهای نوپا ایجاد کند.
سازمان ملی سرمایهگذاران فرشته کانادا، National Angel Capital Organization (NACO)، نیز از اصلاحات پیشنهادی استقبال کرده و آن را نتیجه تلاشهای چندساله برای بهبود مشوقهای سرمایهگذاری اولیه ارزیابی کرده است.
منطق اقتصادی این سیاست آن است که کارآفرینان و سرمایهگذارانی که از یک کسبوکار موفق خارج میشوند، منابع بیشتری برای ورود به سرمایهگذاریهای بعدی در اختیار داشته باشند.
بااینحال، میزان موفقیت نهایی این سیاست به عواملی مانند وضعیت بازار سرمایه، کیفیت پروژههای سرمایهپذیر، دسترسی به فناوری و مدیریت ریسک بستگی خواهد داشت.
سایر مشوقهای مهم بودجه ۲۰۲۶ برای کسبوکارهای کانادایی
بودجه فدرال ۲۰۲۶ علاوه بر معافیت مالیاتی جدید، مجموعهای از برنامههای مرتبط با سرمایهگذاری و نوآوری را مطرح کرده است.
حمایت از سرمایهگذاری اولیه استارتاپها
در چارچوب راهبرد سرمایهگذاری مراحل اولیه و رشد، که پیشتر معرفی شده بود، بانک توسعه کسبوکار کانادا (BDC) مسئول اجرای برنامهای تا سقف ۷۵۰ میلیون دلار است که شامل ۷۵ میلیون دلار برای سرمایهگذاری Pre-Seed و Seed و ۶۷۵ میلیون دلار برای مراحل توسعه و رشد میشود.
گسترش مشوقهای تحقیق و توسعه
دولت پیشنهاد کرده است دامنه برنامه مشوق مالیاتی تحقیقات علمی و توسعه تجربی، موسوم به SR&ED، گسترش یابد تا برخی هزینههای تجاریسازی، اخذ مجوزهای قانونی و حفاظت از مالکیت فکری نیز واجد شرایط شوند.
برآورد دولت، حمایتی معادل ۹۳۰ میلیون دلار طی پنج سال برای این گسترش است.
افزایش مشوق سرمایهگذاری مولد
برنامه Productivity Mega Deduction نیز با هدف کاهش هزینه مالیاتی سرمایهگذاریهای واجد شرایط در تجهیزات، فناوری و داراییهای سرمایهای طراحی شده است.
دولت برآورد کرده است که این سیاست بتواند نرخ مؤثر نهایی مالیات بر سرمایهگذاری جدید کسبوکارها را از حدود ۱۳ درصد به ۶٫۴ درصد کاهش دهد.
این اعداد برآوردهای کلان اقتصادی هستند و به معنای نرخ مالیات واحد برای تمامی شرکتها نیستند.
فرصتهای بودجه ۲۰۲۶ برای فعالان اقتصادی ایرانی و کانادایی
برای جامعه تجاری ایرانی–کانادایی، شناخت اصلاحات جدید مالیاتی میتواند بخشی مهم از برنامهریزی اقتصادی و سرمایهگذاری باشد.
کارآفرینان، سرمایهگذاران و صاحبان شرکتهای فعال در کانادا باید توجه داشته باشند که مزایای احتمالی این طرح، بر اساس معیارهای حقوقی و مالیاتی تعیین میشوند و صرفاً به ثبت شرکت یا داشتن تابعیت کانادایی وابسته نیستند.
از منظر توسعه کسبوکار، سه موضوع اهمیت ویژهای دارند.
طراحی ساختار سهام از ابتدای فعالیت
شرکتهایی که در آینده قصد جذب سرمایه دارند، باید پیش از صدور سهام و ورود سرمایهگذاران جدید، آثار احتمالی قوانین مالیاتی را بررسی کنند.
تاریخ صدور سهام، نوع سرمایهگذاری، ساختار کنترل شرکت و فعالیت اقتصادی واقعی، ممکن است در آینده بر وضعیت معافیت مالیاتی تأثیر بگذارند.
توسعه فعالیتهای تولیدی و فناورانه
شرکتهای دارای ظرفیت رشد در حوزههایی مانند فناوری، تولید صنعتی و توسعه محصولات نوآورانه میتوانند بررسی کنند که آیا فعالیت و ساختار آنها با معیارهای برنامه جدید همخوانی دارد یا خیر.
البته هیچیک از این حوزهها صرفاً به دلیل نام صنعت، بهطور خودکار واجد شرایط نخواهند بود.
برنامهریزی برای فروش شرکت و سرمایهگذاری مجدد
صاحبان کسبوکارهایی که قصد واگذاری سهام یا ورود به پروژههای جدید دارند، لازم است رابطه میان معافیت پیشنهادی Canada Growth Incentive، معافیت فعلی سود سرمایه در طول عمر (Lifetime Capital Gains Exemption) و مقررات سرمایهگذاری مجدد را بررسی کنند.
بر اساس متن بودجه، استفاده از معافیت جدید برای سهام یک شرکت میتواند بر ظرفیت استفاده از معافیت طول عمر برای فروش سهام همان شرکت اثر بگذارد.
همچنین مالیات حداقل جایگزین (AMT) ممکن است حتی در صورت برخورداری از معافیت سرمایهای، بر مالیات نهایی شخص اثر داشته باشد.
آیا بودجه ۲۰۲۶ کانادا تصویب شده است؟
در تاریخ انتشار این گزارش، ۵ نوامبر ۲۰۲۶، بودجه فدرال به پارلمان ارائه شده است.
ارائه بودجه به معنای تصویب قطعی تمام اصلاحات مالیاتی نیست.
برای اجراییشدن مقررات پیشنهادی، مراحل قانونگذاری مربوط باید طی شود.
ازاینرو، فعالان اقتصادی نباید صرفاً بر اساس اعلام بودجه، تصمیمات غیرقابلبازگشتی در زمینه انتقال سهام، تجدید ساختار شرکت یا فروش داراییهای سرمایهای اتخاذ کنند.
پرسشهای متداول درباره بودجه ۲۰۲۶ و معافیت مالیاتی کانادا
آیا همه صاحبان شرکتهای کانادایی از معافیت ۱۵ میلیون دلاری برخوردار میشوند؟
خیر. این معافیت صرفاً برای اشخاص و سهام واجد شرایط در شرکتهایی با فعالیت و ساختار قانونی مشخص پیشنهاد شده است.
آیا سهام شرکتهایی که قبل از نوامبر ۲۰۲۶ تأسیس شدهاند مشمول میشوند؟
تاریخ تأسیس شرکت بهتنهایی تعیینکننده نیست. براساس پیشنهاد فعلی، تاریخ صدور سهام واجد شرایط باید ۵ نوامبر ۲۰۲۶ یا پس از آن و پیش از سال ۲۰۳۷ باشد. بنابراین، سهام قدیمی صرفاً به دلیل مالکیت فعلی مشمول نمیشوند.
آیا باید سهام شرکت حداقل سه سال نگهداری شود؟
بله. یکی از شروط اصلی، نگهداری سهام برای حداقل ۳۶ ماه متوالی پیش از فروش است.
آیا معافیت ۱۵ میلیون دلاری به معنی دریافت پول از دولت است؟
خیر. این برنامه کمکهزینه نقدی نیست؛ بلکه معافیت پیشنهادی از مالیات بر سود سرمایهای حاصل از فروش سهام واجد شرایط است.
آیا ساکنان استان کبک نیز میتوانند از این معافیت استفاده کنند؟
در صورت تصویب قانون و رعایت شرایط، اشخاص مقیم مالیاتی کانادا از جمله ساکنان کبک میتوانند برای استفاده از مشوق فدرال بررسی شوند. بااینحال، آثار مالیات استانی کبک و شرایط شخصی باید جداگانه ارزیابی شوند.
آیا سود حاصل از فروش ملک نیز مشمول معافیت میشود؟
خیر. معافیت پیشنهادی به فروش سهام واجد شرایط مربوط است و معافیت عمومی برای سود حاصل از معاملات املاک محسوب نمیشود.
تفاوت معافیت ۱۵ میلیون دلاری با سرمایهگذاری مجدد چیست؟
در معافیت جدید، سود سرمایهای واجد شرایط تا سقف مشخص میتواند از مالیات معاف شود. در سازوکار سرمایهگذاری مجدد، پرداخت مالیات بر سود واجد شرایط تحت ضوابط قانونی به تعویق میافتد. شرایط این دو برنامه نیز یکسان نیست.
جمعبندی؛ آیا کانادا در آستانه عصر جدید سرمایهگذاری قرار دارد؟
بودجه ۲۰۲۶ کانادا نشاندهنده تلاش دولت فدرال برای بازنگری در مشوقهای سرمایهگذاری خصوصی و تقویت رشد شرکتهای داخلی است.
معافیت پیشنهادی ۱۵ میلیون دلاری سود سرمایه، اصلاح مقررات سرمایهگذاری مجدد و افزایش حمایت از فعالیتهای تحقیق و توسعه، مجموعهای از ابزارهای سیاستی هستند که میتوانند بر تصمیمات اقتصادی بلندمدت کارآفرینان و سرمایهگذاران اثر بگذارند.
با وجود این، اثربخشی واقعی چنین سیاستهایی باید در عمل و بر اساس شاخصهایی مانند حجم سرمایهگذاری جدید، رشد شرکتهای نوآور، توسعه فعالیتهای اقتصادی و ایجاد فرصتهای شغلی ارزیابی شود.
برای فعالان اقتصادی ایرانی و کانادایی نیز این تحولات یادآور اهمیت آگاهی از مقررات مالیاتی، طراحی صحیح ساختار شرکتها و استفاده از مشاوره تخصصی پیش از تصمیمگیری درباره سرمایهگذاری است.
انجمن بازرگانی ایران و کانادا در چارچوب مأموریت خود برای توسعه آگاهی اقتصادی، تقویت ارتباطات تجاری و ارتقای دانش سرمایهگذاری، پیگیری و تحلیل تحولات بودجهای و قوانین اقتصادی کانادا را از موضوعات مهم برای فعالان کسبوکار و اعضای خود میداند.
منابع رسمی و مراجع
- وزارت دارایی کانادا؛ اعلام رسمی بودجه ۲۰۲۶
- اسناد رسمی بودجه ۲۰۲۶؛ جزئیات مقررات مالیاتی
- بودجه ۲۰۲۶؛ فصل سرمایهگذاری، بهرهوری و رشد
- سازمان ملی سرمایهگذاران فرشته کانادا؛ سیاستها و پیشنهادها
توضیح حقوقی: اطلاعات این مقاله بر اساس اسناد و پیشنهادهای منتشرشده تا ۵ نوامبر ۲۰۲۶ تهیه شده است. محتوای آن صرفاً جنبه اطلاعرسانی و تحلیل اقتصادی دارد و جایگزین مشاوره حقوقی، مالیاتی یا سرمایهگذاری نیست.
© انجمن بازرگانی ایران و کانادا — تمامی حقوق محفوظ است.




